| Müsahibimiz Stomatologiya kafedrasının assistenti, Uşaq Stomatoloji Mərkəzinin ortodontu, Tibb elmləri namizədi Zaur Əliyevdir
 Belə hesab olunur ki, son illər süd dişləri ilə bağlı problemlər daha da çoxalıb, bu əslində belədirmi?
Son zamanlar həqiqətən də dişlərdə kariyes problemi artıb. Lakin, əslində bu çox vaxt ağız boşluğunun gigiyenası qaydalarına riayət etmədikdən yaranır. Bundan başqa, xəstələr problemin yarandığı ilkin vaxtlarda stomatoloqlara müraciət etmirlər, çox zaman valideynlərin uşaqları həkim müayinəsinə aparmağa vaxtları olmur.
Uşaqlarda süd dişləri və daimi dişlərin vəziyyəti nə dərəcədə irsi amillərdən asılıdır və dişlərdə mümkün irsi problemlərin profilaktikası üçün metodlar mövcuddurmu?
Əlbəttə, stomatoloji problemlərin inkişafında irsiyyət amili çox vacibdir, lakin axı kariyesin yaranma səbəbinin bir hissəsi olan çənədə dişləmə, üst-üstə düşməsi problemi ilə rastlaşan valideynlər sadəcə olaraq öz övladlarını əvvəlcədən müasir müalicə-profilaktik tədbirlərin görülməsi üçün diş həkiminə aparmalıdırlar. O cümlədən, valideynlərdə dişlərin dişləmə problemi olarsa, böyük ehtimalla bu problemə onların uşaqlarında da rast gəlinə bilər, lakin indiki dövrdə ortodonta müraciət zamanı onu pozulmanın inkişafı barədə xəbərdar etməklə diş-çənə sisteminin inkişafına düzgün təsir göstərmək olar.
İrsiyyət amilini bir kənara qoysaq, bəs onda nəyə görə uşaqların dişlərin vəziyyəti və dişləm korlanırlar?
İrsiyyət amilini nəzərə almasaq, dişləmdə pozuntuların yaranması uşaqlarda zərərli vərdişlərin yaranmasına təsir edir (uzunmüddətli əmziyin, barmaq sorulması, dırnaqları gəmirir, dodaq və ya dilini dişləyir), normal tənəffüs pozulur, süd və daimi dişlər erkən itirilir və s.
Həqiqətən də körpənin dişlərinə qulluğa onlar çıxan andan başlamaq lazımdırmı?
Bəli. Hətta ondan da əvvəl. Hətta dişi olmayan körpələrin ağız boşluqlarını qida qalıqlarından təmizləmək üçün qidalanmadan sonra təmiz suda isladılmış xüsusi yumşaq tənziflə silmək lazımdır.
Uşaqlarda olan “butulka” kariyesi nə deməkdir?
Dişlərdə “butulka” kariyesi – bu gecələr butulka ilə qidalandırılan körpələrdə sürətlə inkişaf edən kariyesdir. 2,5 – 15% hallarda yaranır və bu isə körpənin üst çənədə ön dişlərin zədələnməsi ilə müşayiət olunur. Sonradan zədələnmə həm üst, həm də alt çənədə çeynəyən dişlərə qədər genişlənir. “Butulka” kariyesinin profilaktikasına gəldikdə isə ilk növbədə körpəyə gecələr şirin qida vermək vərdişini dayandırmaq lazımdır. Əlbəttə, əvəzində siz öz butulkasını tələb edən körpəni sakitləşdirmək üçün yuxusuz gecələr keçirməli olacaqsınız, lakin gələcəkdə qazanacağınız sağlam dişlər buna dəyər! İkinci, körpənin ağız boşluğunun gigiyenasına nəzarət edin və onun özünə də bunu aşılayın. Və üçüncü, stomatoloq qəbulunda olarkən profilaktika məqsədilə süd dişlərinin ftorla applikasiyasını unutmayın.
Ümumiyyətlə süd dişlərin müalicəsinə hansı yaşdan başlanılır?
Uşaq orqanizminin xüsusiyyətləri ilə əlaqədar olaraq süd dişlərinin müalicə üsullarının öz xüsusiyyətləri var. Ağız boşluğunda infeksiya mənbəyinin mövcudluğu daxili orqanların xəstəliklərinin kəskinləşməsinə kömək edir və ya səbəb olur. Süd dişlərinin dişləminin saxlanılması uşağın diş-çənə sistemində normal çıxma və formalaşma üçün vacibdir. Lakin süd dişlərinin vaxtından əvvəl itirilməsi qidanın çeynənilməsinə əngəl törədir ki, bu da öz növbəsində həzm yolunda xəstəliklərə gətirib çıxarır. Buna görə də süd dişlərinin müalicəsindən onların daimi dişlərlə əvəz olunacağı bəhanəsi ilə imtina etmək yolverilməzdir. Hər bir süd dişinin sağlamlığı ilə əməli surətdə mübarizə aparmaq lazımdır!
Süd dişlərinin erkən çəkilməsi zamanı protez qoymaq lazımdırmı?
Uşaqlarda dişlərin erkən çəkilməsi zamanı diş-çənə sisteminin düzgün olmayan inkişafının qarşısını almaq üçün xüsusi alətlər – ortodont lövhəciklə və ya çıxarılmayan ağız boşluğu saxlayıcıları - mövcuddur. Onlar çıxarılan dişlərin yerini saxlayırlar və qonşu dişlərə yerlərini dəyişməyə imkan vermirlər.
Ortodontiya nə deməkdir?
Ortodontiya (yun. Orthos – düz; dens, dentis – diş) düzgün yerləşməyən dişlərin qaydaya salınması və onların yerləşmə korreksiyası ilə məşğul olur. Hərfi mənada isə ortodontiya “bərabər dişlər” deməkdir. Müasir ortodontiya dişləmin qaydaya salınmasının yalnız uşaqlarda deyil, eyni zamanda böyüklərdə də mümkünlüyü ilə fəxr edir.
Siz öz işinizdə nəyi əsas hesab edirsiniz?
İşdə ən əsası – işə sevgi ilə yanaşmaq, öz işinin fanatı olmaq, daima təkmilləşmək, hər bir problemin həllinə fərdi və kompleks şəkildə yanaşmaqdır. Biz ortodontiya sahəsində yalnız böyüklərlə yox, həmdə uşaqlarla işlədiyimiz üçün, səbirli olmaq, bir az psixoloq olmaq və uşaqla ünsiyyətə yaradıcı şəkildə yanaşmaq lazımdır.
Son olaraq ANA.az vasitəsi ilə valideyinlərə nə demək istərdiniz?
Valideynlərə tövsiyə edərdik ki, işlərinin çox olmasına baxmayaraq öz uşaqlarına qarşı diqqətli olsunlar, onları daha da çox qayğı və diqqətlə əhatə etsinlər və problemlər olmadığı halda belə ildə ən azı 2 dəfə uşaqları stomatoloqun müayinəsinə gətirməyi unutmasınlar, çünki bu müayinələr ilkin mərhələlərdə stomatoloji xəstəliklərin inkişafının qarşısını almağa kömək edə bilər.
|
